Posty: 2. Praca w szczególnych warunkach, a rekompensata; ustawa emerytalna, a pomostowa. Dzień dobry, Dwie konsultantki w ZUS powiedziały mojej mamie, że należy się jej rekompensata za niewykorzstane prawo do wczesniejszej emerytury wynikające z przepracowania przez nią ponad 15 lat w szczególnych warunkach (podst. art. 21 pkt 1 31 grudnia 2008 r., przy wykonywaniu prac, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. poz. 43, z późn. zm.) – oraz stanowiska, na których te prace były W postępowaniu o sprostowanie świadectwa pracy pracownik nie może kwestionować zgodności z prawem rozwiązania z nim stosunku pracy. W tym celu musi złożyć odrębny pozew. Jak wskazał Powództwo o ustalenie może wytoczyć także prokurator. Spór o ustalenie prawa do określonego świadczenia należy do właściwości tego sądu, który jest właściwy do rozpoznania sporu o samo świadczenie (postanowienie SN z dnia 22 września 1981 r., IV PZ 49/81, OSNCP 1989, nr 2-3, poz. 41). Powództwo o ustalenie może być wniesione Rozstrzygnięcie to zapadło w sprawie o prawo do emerytury wytoczonej Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przez ubezpieczoną, której odmówiono zaliczenia do okresu pracy w szczególnych warunkach 15 lat zatrudnienia w Zakładzie Lecznictwa Ambulatoryjnego ze względu na brak właściwego zaświadczenia. Decyzję organu rentowego zmienił przeciwko Zespołowi Szkół Ogólnokształcących nr […] w K. o ustalenie, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 października 2013 r., zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 28 lutego 2013 r., W art. 2 pkt 5 tego aktu bowiem przewidziano, że rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub Nie jest to jednak przesłanka formalna, lecz materialnoprawna i prowadzi do oddalenia powództwa w sprawie o ustalenie. Pozew o ustalenie, gdy toczy się już między tymi samymi stronami proces o świadczenie, nie podlega zatem odrzuceniu z powodu zawisłości sporu, lecz powództwo wniesione w takiej sprawie podlega oddaleniu ze względu na Konieczne jest także wskazanie, że ubiegamy się o ustalenie prawa oraz wysokości rekompensaty z tytułu utraty prawa do wcześniejszej emerytury z racji wykonywania pracy zakwalifikowanej jako Odpowiedź: Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego (wyr. z 5 marca 2015 r., III UK 131/14): „Okres pełnienia funkcji związkowej, w którym pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach zwolniony był z obowiązku świadczenia pracy, nie jest wliczany do okresu pracy w warunkach szczególnych”. 0OTquG. Czy można ubiegać się przed sądem powszechnym o uznanie pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach? Kiedy to zrobić, czy czekać na odmowną decyzję ZUS ? Pracownik, którego pracodawca nie umieścił w wykazie i w ewidencji zatrudnionych w szczególnych warunkach, może wnieść powództwo do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych o ustalenie wykonywania tej pracy. Uprawnienie to przysługuje mu niezależnie od złożenia skargi do PIP czy wydania decyzji o przyznaniu emerytury pomostowej. Pracownik może zażądać ustalenia, że wykonuje pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wnosząc powództwo do sądu (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego). Taka możliwość została potwierdzona w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z 5 grudnia 2002 r. (I PKN 629/01) Sąd Najwyższy stwierdził, że: Pracownik ma interes prawny w ustaleniu rzeczywistej treści stosunku pracy, jeżeli wynikające z niego roszczenia majątkowe mogą powstać dopiero w przyszłości. Do takich sytuacji Sąd Najwyższy zaliczył przypadek, gdy pracownik żąda przed sądem ustalenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach w celu usunięcia wątpliwości co do posiadania uprawnień do emerytury pomostowej, które będzie mógł zrealizować w przyszłości. Możliwość złożenia powództwa do sądu ma zarówno pracownik, któremu nie udało się uzyskać wpisu do ewidencji pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w wyniku skargi złożonej do PIP, jak i pracownik, który wcześniej nie składał skargi do PIP. Złożenie skargi o umieszczenie we wspomnianej ewidencji oraz wniesienie powództwa do sądu powszechnego to dwa różne i niezależne od siebie tryby dochodzenia roszczeń. Wniesienie powództwa do sądu powszechnego nie jest uzależnione od uprzedniego wyczerpania pierwszej, administracyjnej ścieżki postępowania. Jeśli ZUS wydał decyzję odmowną w sprawie emerytury pomostowej (np. w związku z nieuznaniem okresu zatrudnienia pracownika jako okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze), wnioskodawca ma prawo do złożenia odwołania do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Może to zrobić w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. W postępowaniu sądowym mogą zostać dopuszczone wszelkie środki dowodowe potwierdzające wykonywanie przez pracownika pracy „szczególnej” (np. zeznania świadków, opinie biegłych, dowody z innych dokumentów itd.). Pracownik, który wykonuje pracę „szczególną”, ale nie został umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, może wnieść skargę do PIP. Nie ma podstaw do tego, aby we wspomnianym trybie administracyjnym PIP mogła nakazać pracodawcy umieszczenie pracownika w wykazie prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, dopóki nie zostanie znowelizowana ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy (takie plany ogłosiło niedawno Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej). Serwis Ubezpieczony złożył wniosek o ustalenie prawa do emerytury. ZUS przyjął, że ubezpieczony wykazał łącznie 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. ZUS nie zaliczył natomiast wnioskodawcy żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony zaskarżył decyzję ZUS do sądu. Zmiana decyzji Sąd okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i ustalił dla ubezpieczonego prawo do emerytury - wskazując w wyroku dokładną datę. Sąd ustalił, że ubezpieczony przez wiele lat pracował w szczególnych warunkach. Na podstawie zeznań wnioskodawcy, zeznań świadków i dokumentów, sąd przyjął, że od 1976 r. do 1993 r. wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych. Sąd uznał, że przez znaczną część dnia pracy ubezpieczony wykonywał ją w kanale remontowym. Ubezpieczony naprawiał w kanale samochody ciężarowe, autobusy i inne pojazdy, będące w posiadaniu pracodawcy. Praca w kanale zajmował mu ok. 6 godzin dziennie. Pozostała część pracy była świadczona przez ubezpieczonego poza kanałem. Było to związane z tym, że po naprawie auta w kanale, ubezpieczony sprawdzał prawidłowość naprawy już „na powierzchni”. Tym samym, prace poza kanałem miały charakter incydentalny. Nie wpłynęły one na ocenę, że ubezpieczony świadczył pracę w szczególnych warunkach. Szczególne warunki pracy Prace wykonywane przez ubezpieczonego odpowiadały pracom wykonywanym w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych wymienionym w wykazie A, dziale XIV poz. 16 załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Pracodawca ubezpieczonego wystawił dla niego świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach i powołał się na powyższe regulację. Tym samym, istniały podstawy do przyjęcia, że ubezpieczony udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Sąd zmienił więc zaskarżoną decyzję ZUS. Oddalona apelacja Z wyrokiem sądu nie zgodził się ZUS, który w apelacji wniósł o zmianę orzeczenia i oddalenie odwołania. W ocenie apelującego, sąd nie miał podstaw do uznania, że ubezpieczony świadczył prace w szczególnych warunkach. Zdaniem ZUS, z zeznań świadków i wnioskodawcy wynikało, że wnioskodawca nie pracował w pełnym wymiarze czasu pracy jako mechanik w kanale remontowym. Tym samym, ubezpieczony nie spełniał przesłanek do ustalenia prawa do emerytury. Sąd apelacyjny uznał apelację organu rentowego za pozbawioną podstaw i ją oddalił. Zdaniem sądu odwoławczego, ustalenia sądu pierwszej instancji były trafne. Ubezpieczony spełniał wszelkie przesłanki do uzyskania emerytury. Związek z pracą podstawową Sąd odwoławczy uznał, że sąd okręgowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Ze zgromadzonych zeznań wynikało, że ubezpieczony wykonywał prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów. Natomiast czasami świadczył on prace poza kanałem. Można było więc uznać, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w kanale remontowym przy naprawie pojazdów mechanicznych. Czasowe wykonywanie pracy poza kanałem nie oznaczało braku stałości pracy czy też pełnego wymiaru. Praca poza kanałem była ściśle związana z pracą podstawową - świadczoną w kanale. To, że pracownik opuszczał kanał remontowy, np. by konsultować się z przełożonym, nie oznaczało, że zerwał on związek z pracą podstawową. Istotne jest to, że zdecydowaną większość czasu pracy ubezpieczony spędzał na pracach w kanale remontowym - podkreślił sąd odwoławczy. Analogiczne zapatrywanie przedstawił SA w Białymstoku w wyroku z r. w sprawie III AUa 1366/44* (LEX nr 1665039). Więcej informacji na temat pracy w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze, w tym komentarze ekspertów, orzeczenia i odpowiedzi na pytania, znajdziesz tutaj* >> -----------------------------------------------------------------------* Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Emerytura Brak na świadectwie pracy wpisu o pracy w szkodliwych warunkach Indywidualne porady prawne Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2015-09-04 • Aktualizacja: 2021-05-28 Mam 60 lat, przepracowałem na stacji paliw w sumie 34 lata, w tym jako ajent CPN 18 lat, pozostałe 16 lat jako pracownik – sprzedawca na stacjach paliw. Problem polega na tym, że na świadectwach pracy brak wpisu o pracy w szkodliwych warunkach. Obecnie od 4 lat również pracuję jako sprzedawca na stacji paliw – dział chemia p. 19, praca w warunkach szkodliwych (Dz. U. Nr 8, poz. 43). Co mam zrobić, aby uznano mi pracę w szkodliwych warunkach? Dodam, że mam dwóch świadków, z którymi pracowałem od 1991 r. Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach Otóż ustalenia uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach dokonuje się na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z treścią wspomnianych przepisów ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat – dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat dla mężczyzn. W świetle powyższych regulacji to rodzaj faktycznie wykonywanej pracy, a nie treść świadectwa pracy, decyduje o tym, czy wykonywał Pan pracę w warunkach szczególnych. Rodzaje prac które są pracami w szczególnych warunkach Musi Pan jednak spełniać wymóg przepracowania 15 lat w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 roku. Rodzaje prac ustala się natomiast na podstawie powołanego już wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, który w załączniku A w działach od I do XIV wymienia rodzaje prac, które są pracą w warunkach szczególnych. W wykazie A dziale IV w chemii poz. 19 widnieją prace określone jako przetwórstwo, magazynowanie, przepompowywanie, przeładunek, transport, dystrybucja ropy naftowej i jej produktów, więc teoretycznie pracownik stacji benzynowej takie czynności wykonuje, ważne aby praca ta była wykonywana przez 8 godzin dziennie. Praca na stacji benzynowej i wniosek do ZUS o przyznanie emerytury za pracę w szczególnych warunkach W Pańskiej sytuacji należałoby zacząć od złożenia do ZUS wniosku o przyznanie emerytury za pracę w warunkach szczególnych, wskazując świadków. ZUS, jak to zwykle bywa w takich przypadkach, odmówi Panu przyznania emerytury i wówczas będzie Pan miał miesięczny termin na odwołanie od tej decyzji do sądu okręgowego – sądu ubezpieczeń społecznych, w którym to odwołaniu zgłosi Pan dowód z zeznań świadków, ale powinni to być świadkowie, którzy potwierdzą 15-letni termin zatrudnienia w warunkach szczególnych, sąd będzie musiał tych świadków przesłuchać i ustalić, czy pracował Pan w warunkach szczególnych, niezależnie od tego czy wydano Panu świadectwo pracy w warunkach szczególnych, czy też nie. Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej ▼▼▼ Indywidualne porady prawne Indywidualne Porady Prawne Masz problem z emeryturą?Opisz swój problem i zadaj pytania.(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)